Τσίμαρης

6

Πολυκυστικές Ωοθήκες

Πολυκυστικές ωοθήκες ή Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) ονομάζεται η κατάσταση κατά την οποία οι ωοθήκες παράγουν αυξημένες ποσότητες ανδρογόνων (ορμονών που φυσιολογικά είναι πολύ χαμηλές στις γυναίκες και αυξημένες στους άνδρες). Οι πολυκυστικές ωοθήκες έχουν πολλές μικρές κυστούλες (σακουλάκια με νερό) στην περιφέρεια τους.

Ωορρηξία ή Ωοθυλακιορρηξία ονομάζεται η διαδικασία κατά την οποία ένα ωοθυλάκιο μεγαλώνει έως τα 2-2,5 εκατοστά, σπάει και απελευθερώνει ένα ωάριο. Το ωάριο γονιμοποιείται όταν συναντιέται με το σπερματοζωάριο και δημιουργείται ο ζυγώτης, το μελλοντικό έμβρυο. Εάν δεν γονιμοποιηθεί το ωάριο τότε ακολουθεί η έμμηνος ρύση.

Όταν υπάρχει ορμονική διαταραχή, μπορεί να ανασταλεί η ωοθυλακιορρηξία και αυτό δημιουργεί μια συσσώρευση μικρών ωοθυλακίων (μικρών κύστεων), οι οποίες με την σειρά τους παράγουν αυξημένη ποσότητα ανδρογόνων. Τα ανδρογόνα αυτά επιδρούν και στον εμμηνορρυσιακό κύκλο και στα υπόλοιπα συμπτώματα του συνδρόμου των πολυκυστικών ωοθηκών.

Η συνηθέστερη αντιμετώπιση του συνδρόμου είναι φαρμακευτική, αλλά δεν αντιμετωπίζει το ίδιο το σύνδρομο, παρά μόνο κάποια από τα συμπτώματά του.

Η ακριβής αιτιολογία του συνδρόμου είναι άγνωστη. Έχει παρατηρηθεί ότι οι γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες έχουν αντίσταση στην ινσουλίνη και υπερινσουλιναιμία. Αυτό σημαίνει ότι το σώμα δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει σωστά την ινσουλίνη. Τα επίπεδα ινσουλίνης αυξάνονται στο σώμα και προκαλούν παραγωγή υψηλότερων ποσοτήτων ανδρογόνων. Η παχυσαρκία μπορεί επίσης να αυξήσει τα επίπεδα ινσουλίνης και να επιδεινώσει τα συμπτώματα PCOS.

Το PCOS μπορεί επίσης να έχει οικογενή προδιάθεση. Είναι σύνηθες να εμφανίζεται σε αδερφές ή σε μητέρα και κόρη.

Η ύπαρξη PCOS στην μητέρα προδιαθέτει σε εμφάνιση PCOS και στην κόρη. Όταν πάσχει η μία αδερφή μπορεί να εκδηλώσει και η άλλη αδερφή.

Η παχυσαρκία, ο διαβήτης και η αντίσταση στην ινσουλίνη είναι προδιαθεσικοί παράγοντες για εμφάνιση του συνδρόμου

Τα συνηθέστερα συμπτώματα είναι:

• Αραιή περίοδος (αραιομηνόρροια) ή διακοπή της περιόδου (αμηνόρροια) ή πολύ ελαφριά περίοδος (ολιγομηνόρροια / σταγονοειδής αιμόρροια)
• Αυξημένο μέγεθος ωοθηκών, με πολλά μικρά κυστικά
• Αυξημένη τριχοφυΐα σε περιοχές όπως στην κοιλιά, στο στήθος, στην πλάτη (δασυτριχισμός)
• Αυξημένο βάρος με συσσώρευση λίπους στην κοιλιά
• Ακμή, λιπαρό δέρμα (σμηγματόρροια)
• Πολύ Αραιό μαλλί στο κεφάλι (ανδρικού τύπου αλωπεκία) έως φαλάκρα
• Υπογονιμότητα
• Περίσσεια δέρματος (ακροχόρδωνες), “θηλώματα” στον λαιμό ή στην μασχάλη
• Υπέρχρωση δέρματος (μελανίζουσα ακάνθωση), στην βάση του τριχωτού της κεφαλής, στις μασχάλες και στις μηροβουβωνικές πτυχές

Για να τεθεί η διάγνωση του συνδρόμου πρέπει να υπάρξουν 2 από τα παρακάτω:

• Αυξημένα ανδρογόνα μετρημένα στο αίμα ή σαν εκδηλώσεις στο δέρμα
• Αραιή ή καθόλου περίοδος ή πολύ ελαφριά περίοδος
• Αυξημένος αριθμός μικρών ωοθυλακίων σε ωοθήκες με αυξημένο μέγεθος

Η διαγνωστική προσέγγιση ξεκινά με ένα αναλυτικό ιστορικό και μια φυσική εξέταση όπου θα αναζητηθούν συμπτώματα και σημεία του συνδρόμου. Σίγουρα θα ακολουθήσει μια γυναικολογική εξέταση.

Επειδή πολλά από αυτά τα συμπτώματα δεν είναι ειδικά του συνδρόμου αλλά μπορεί να υπάρχουν και σε άλλα νοσήματα θα γίνου κάποιες επιπλέον εξετάσεις:

• Αιματολογικές Εξετάσεις: θα μετρηθούν τα ανδρογόνα και άλλες ορμόνες, θα ελεγχθεί η γλυκόζη, η ινσουλίνη, και τα επίπεδα χοληστερίνης, τριγλυκεριδίων
• Υπερηχογράφημα: θα εξετασθεί η μορφολογία των ωοθηκών (εάν έχουν πολλά μικρά περιφερειακά κυστίδια), το μέγεθός τους, και το πάχος του ενδομητρίου (ο ιστός που επενδύει το εσωτερικό της μήτρας)

Η θεραπεία του συνδρόμου των πολυκυστικών ωοθηκών εξαρτάται από την ηλικία της ασθενούς, τα συμπτώματα και την επιθυμία για απόκτηση παιδιού Εάν η ασθενής θέλει να μείνει έγκυος πρέπει :

1. Να αλλάξει διατροφικές συνήθειες και να αυξήσει την σωματική άσκηση. Πρέπει να μειώσει την λήψη υδατανθράκων, να κάνει μια μικρή μείωση σωματικού βάρους και να αυξήσει τις ώρες εκγύμνασης. Με τα παραπάνω θα μειωθεί η αντίσταση στην ινσουλίνη, θα ακολουθήσει η μειωμένη παραγωγή ανδρογόνων από τις ωοθήκες και θα επανέλθουν οι ωορρηξίες
2. Να λάβει φάρμακα που προκαλούν ωοθυλακιορρηξία. Τα φάρμακα αυτά βοηθούν τις ωοθήκες να απελευθερώσουν ωάρια. Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για πολύδυμες κυήσεις (με περισσότερα του ενός έμβρυα) και για ένα σύνδρομο που λέγεται σύνδρομο υπερδιέγερσης ωοθηκών και εμφανίζονται συμπτώματα όπως αυξημένο υγρό στην κοιλιά και πόνος.

Εάν η ασθενής δεν επιθυμεί άμεσα μία εγκυμοσύνη μπορεί να κάνει τα παρακάτω

1. Να αλλάξει διατροφικές συνήθειες και να αυξήσει την σωματική άσκηση. Πρέπει να μειώσει την λήψη υδατανθράκων, να κάνει μια μικρή μείωση σωματικού βάρους και να αυξήσει τις ώρες εκγύμνασης. Με τα παραπάνω θα μειωθεί η αντίσταση στην ινσουλίνη, θα ακολουθήσει η μειωμένη παραγωγή ανδρογόνων από τις ωοθήκες και θα επανέλθουν οι ωορρηξίες και η περίοδος
2. Αντισυλληπτικά δισκία. Με αυτά θα ομαλοποιηθεί ο κύκλος, θα έχει τακτική περίοδο, θα μειωθούν τα ανδρογόνα, θα βελτιωθεί η ακμή και θα επιμηκυνθεί το ελεύθερο δασυτριχισμού διάστημα (ανάμεσα σε δύο αποτριχωτικές θεραπείες)
3. Φάρμακα για τον Διαβήτη. Η Μετφορμίνη είναι το συχνότερα χρησιμοποιούμενο. Βοηθά στην αντιμετώπιση της αντίστασης στην ινσουλίνη, μειώνονται τα παραγόμενα ωοθηκικά ανδρογόνα, επιβραδύνεται η ανάπτυξη των ανεπιθύμητων τριχών και επανέρχονται οι ωορρηξίες
4. Αντιανδρογόνα φάρμακα που βοθούν στην βελτίωση του δασυτριχισμού και της ακμής
5. Αισθητικές μέθοδοι. Laser αποτρίχωση, ηλεκτρόλυση, αποτριχωτικές κρέμες

Το αθεράπευτο σύνδρομο μπορεί να οδηγήσει σε μια σειρά επιπλοκών. Οι συνηθέστερες επιπλοκές του συνδρόμου είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2, η αρτηριακή υπέρταση, οι βλάβες στην καρδιά και στα αγγεία και ο καρκίνος της μήτρας. Η υπογονιμότητα (η δυσκολία σύλληψης για παιδί) και ο διαβήτης της κύησης είναι επίσης συχνές επιπλοκές.

Όταν υπάρχουν σοβαρές διαταραχές της περιόδου (αραιή ή καθόλου περίοδος), όταν υπάρχει σοβαρός δασυτριχισμός, ακμή, αύξηση του σωματικού βάρους, διαταραχή του σακχάρου ή όταν τα συμπτώματα προκαλούν κακή ποιότητα ζωής τότε πάντοτε πρέπει να ζητείται ιατρική βοήθεια

• To Σύνδρομο των Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) είναι ένα πολύ διαδεδομένο ορμονικό πρόβλημα των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας
• Οι γυναίκες με PCOS μπορεί να μην έχουν ωορρηξία, έχουν υψηλά επίπεδα ανδρογόνων και πολλές μικρές κύστες στις ωοθήκες.
• Το PCOS μπορεί να προκαλέσει ακανόνιστη έμμηνο ρύση ή διακοπή της εμμήνου ρύσεως, υπερβολική τριχοφυΐα, ακμή, υπογονιμότητα και αύξηση βάρους.
• Οι γυναίκες με PCOS διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2, υψηλή αρτηριακή πίεση, καρδιακά προβλήματα και καρκίνο του ενδομητρίου.
• Οι τύποι θεραπείας για το PCOS εξαρτώνται από το εάν μια γυναίκα σχεδιάζει ή όχι να μείνει άμεσα έγκυος. Οι γυναίκες που επιθυμούν να μείνουν έγκυες στο απώτερο μέλλον, μπορούν να πάρουν διαφορετικά είδη φαρμάκων.